10 jaar Brexit-ellende
Deze maand zat ik een weekje in de Champagnestreek. Tussen de rondleidingen in lokale wijnkelders die generaties geleden uit de kalkgrond waren gehakt, en de vele proeverijen door, sprak ik ook gepikeerde Britse toeristen. Ze waren gepikeerd, omdat ze zich nu pas realiseerden dat ze veel minder flessen mee terug naar huis mochten nemen dan gedacht. In totaal is slechts 9 liter (12 flessen) toegestaan, waar dat een paar jaar geleden nog 60 liter (80 flessen) was. Brexit kwam wel erg dichtbij zo.
Een licht gevoel van leedvermaak kon ik maar met moeite onderdrukken. Lekker voor je, dacht ik. Had je tien jaar geleden maar niet zo dom moeten zijn om uit de EU te stappen. Uiteraard waren mijn nieuwe Britse vrienden hier niet persoonlijk verantwoordelijk voor, net zo min als ik persoonlijk verantwoordelijk ben dat Nederland wel in de EU zit. Maar bij gebrek aan de overige 70 miljoen Britten, stonden ze model voor het gehele land.
“THERE IS A SPECIAL PLACE IN HELL”
Op 23 juni is het tien jaar geleden dat de treinramp die Brexit heet, zich in slowmotion begon af te spelen. Op die dag was namelijk het referendum dat de ‘Leave’-campagne met uiterst krappe meerderheid (51,9% tegen 48,1%) won. Het pikante is dat het VK in haar geschiedenis al vaker dit soort referenda had gehouden, en ook dit keer werd aangenomen dat ‘Remain’ zou winnen. Maar er was buiten de kracht van social media, misinformatie en corrupte politici gerekend. Een krappe meerderheid van de Britten was te overtuigen dat samenwerken met de rest van Europa, het vergemakkelijken van handel, en een machtsblok vormen tegen China, Rusland en de VS een slecht idee was.
Een decennium van politieke en economische onrust begon. Het VK wisselde vaker van premier dan menig mens van ondergoed doet. De ene opportunistische populist volgde de andere op. De economie kreeg flinke klappen, vanwege alle onzekerheid over hoe de Brexit zich moest voltrekken. En het Britse imago werd flink beschadigd. Als al deze problemen zich enkel binnen de landsgrenzen afspeelden, dan viel het misschien nog mee. Maar doordat de Britse handel en wandel met de hele EU vervlochten zat, trokken ze de rest met zich mee in hun ellende.
Het is geen geheim dat ik een groot EU-voorstander ben en houd van goede internationale handel. En ja, soms zijn er legitieme redenen om de grenzen op te trekken in plaats van te laten zakken. Maar de ongekende domheid waarmee Brexit is uitgevoerd en de stuitende arrogantie waarmee het aan het publiek verkocht is, staat haaks op alles wat we als moderne samenlevingen zouden moeten willen. Zelfs een overgroot deel van de Britten is het hier nu mee eens.
Donald Tusk, destijds voorzitter van de Europese Raad, zei: “There is a special place in hell, for those who promoted Brexit without even a sketch of a plan of how to carry it out safely.” Deze woorden schoten door m’n hoofd toen ik een van de Britse toeristen teleurgesteld naar z’n maximale hoeveelheid van twaalf champagneflessen in z’n kofferbak zag kijken.
Beeld: een Nebukadnezar (fles van 15 liter) champagne. Foto: Sjoerd Wennekes