Venster op de wereld
Bij internationale handel en diplomatie is het culturele en economische raamwerk waarin je opereert van groot belang. Hoe kijk jij naar jezelf en naar de andere landen? Ben je tevreden hoe jij je verhoudt naar die ander? Of moet dat anders?
Een van de allermoeilijkste zaken hier is je eigen vertrekpunt. Jouw eigen culturele en economische kader waarin je je begeeft. Het is de spreekwoordelijke lens waardoor je de wereld aanschouwt. Dit kader zegt namelijk veel over hoe jij naar de wereld kijkt, en hoe jij vindt dat de verhoudingen zouden moeten zijn. Het grote nadeel is dat dit raamwerk vaak onzichtbaar is voor jezelf. Zoals een vis niet doorheeft dat ie in het water zwemt, hebben wij vaak niet door wat ons “ons” maakt. Dit kan helaas tot grote misstanden leiden.
“Als een vis in het water”
Laat ik bij mijzelf beginnen. Mijn kader is voor een belangrijk deel gevormd in Nederland. Mijn blik op de wereld is die van iemand uit een van de welvarendste landen ter wereld. Andere landen zijn voor mij al snel groot. Ik hou ervan als mensen zeggen waar het op staat, als de zaken netjes geregeld zijn, en als er weinig hiërarchie is. Dit zal voor de meeste lezers van deze column ook zo zijn. Wellicht op een enkele Vlaming uitgezonderd (Hallo, leuk dat je dit leest!).
Om internationaal succesvol te zijn, moet ik mij altijd bewust zijn van dit culturele kader. Want voor andere mensen is dit kader net zo vreemd als dat het voor mij gewoon is. Het kan in het beste geval tot (spraak)verwarringen leiden, maar in het slechtste geval tot grote maatschappij ontwrichtende problemen.
Wanneer je niet bewust bent van jouw culturele en economische kader. Of, nog veel erger, wanneer je ervan uitgaat dat jouw kader superieur is. Dan gaan er problemen ontstaan. Het koloniseren van andere landen en het onderwerpen van volkeren, kun je alleen maar doen omdat je ervan overtuigd bent dat jouw kader de allerbeste is.
Dit is niet alleen een probleem van vroeger. De Britse overheid was zich een kleine tien jaar geleden ook totaal niet bewust van haar eigen kader, en daarmee haar daadwerkelijke plek in deze wereld. In een daad van ongekende zelfoverschatting besloot iets meer dan de helft van de Britten voor het uittreden uit de EU te stemmen. Een decennium van onzekerheid, politieke wanorde en economische stagnatie volgden.
Komende zondag, op 1 februari, is het precies zes jaar geleden dat de Brexit een feit werd. Nu zijn alleen een handjevol Britten nog overtuigd dat Brexit een goed idee was. Zelfs de traditionele conservatieve partijen zijn voorstander dat het VK weer toenadering tot de EU zoekt. Alleen extreemrechts vaart op de illusie dat ‘The Empire’ nog steeds bestaat en dat het VK zo exceptioneel is, dat ze het wel zonder samenwerkingen met andere landen kunnen rooien.
Er kan dus veel veranderen in een korte tijd. Voorkom dat jij ook dit soort flaters begaat, en wees je altijd bewust van je eigen kader. Met een persoonlijke Brexit (een ikxit?) kom je nergens!
Beeld: Boris Johnson spreekt het Britse parlement toe. Foto: The Atlantic